print نسخه چاپی
send ارسال به دوستان
حوزه علمیه نجف

نظام اداری کنونی حوزه به دو شکل است: 1. بیشتر مدارسی که برخی علما تأسیس کرده‏اند، موقوفه هستند. بنابراین، مطابق وقف‏نامه خاص خود اداره می‏شوند. 2. پس از وفات آیت اللّه خویی و در عهد شهید سیدمحمد صدر و آیت اللّه حائری (مرجعیت موجود)، نظام اداری ویژه‏ای موسوم به «رهنمودهای ولی فقیه به مدارس حوزه علمیه» بنیان نهاده شد. به این معنا که حوزه علمیه در سال‏های اخیر، فقط زیر نظر زعیم حوزه نبوده است، بلکه تحت سیطره ولایتی بوده است که نوع دیگری از نظام اداری را برای آن قرار داده است.

اما نظام اداری فعلی نجف اشرف در خصوص پذیرش طلاب، دارای مراحلی است: مرحله اول شامل تمامی مناطق عراق است و داوطلب حوزه علمیه باید با توصیه‏نامه‏ای از امام جماعت، امام جمعه یا وکیلی شرعی و نیز رضایت‏نامه ولی خود (پدر و یا شخص مسئول دیگری) به حوزه مراجعه کند. در مرحله دوم، داوطلب باید امتحان ورودی کتبی و شفاهی (مصاحبه) را پشت سر بگذارد و در صورت قبولی، آماده ورود به حوزه می‏گردد.

نظام امتحانات حوزه، قبل از شهادت آیت اللّه سید محمد صدر، بسیار دشوار بود ؛ ولی این دشواری نه از سوی حوزه، که از طرف دولت اِعمال می‏گردید! زیرا حکومت، امتحان دهندگان را به دقت ـ و با شناسایی اسامی، اماکن و افراد قبول‏شده ـ کنترل می‏کرد. در آن برهه «شیخ محمدامین زین‏الدین» و «سید حسین بحرالعلوم» در هر سه یا شش ماه از طلاب امتحان دوره‏ای می‏گرفتند و کسانی که قبول می‏شدند، به مراحل بالاتر ارتقا می‏یافتند و شهریه بیشتری دریافت می‏کردند. پس از حوادث نجف و شهادت «آیت اللّه غروی» و «آیت اللّه بروجردی»

حوزه علمیه نجف از دیرباز در ردیف مهمترین و بالاترین حوزه‏های علمی شیعه قرار داشته و به دلیل قدمت و سابقه طولانی و مرکزیت عمده‏ای که دارا بود، همواره محل توجه و اجتماع شخصیت‏های علمی و اسوه‏های تقوا بوده است.

گواه این مطلب آنست که بسیاری از چهره‏های بزرگ و محورهای علمی در سایر حوزه‏ها و در اقصی بلاد شیعه، پرورش یافتگان این حوزه با برکت هستند و چه بسیار مراجع تقلید، مؤلفین، مدرسین، خطبا و مبلغینی که قبل از بررسی شخصیت و خدمات آنها در رابطه با شهر و حوزه علمیه محل فعالیتشان بایستی به تکامل علمی و تقوایی آنها در حوزه نجف توجه نمود، برخی از این چهره‏های بزرگ و عظیم الشان از این قبیلند.

نابغه بزرگ ابن ادریس حلی مؤسس و پرچمدار حوزه علمیه حله.

میرزای بزرگ شیرازی، صاحب فتوای تحریم تنباکو و پرچمدار حوزه علمیه سامرا.

آیت الله حاج میرزا محمد حسن آشتیانی، چهره علمی و اندیشمند حوزه علمیه تهران.

فقیه و محقق بزرگ حاج ملا احمد نراقی، پرچمدار حوزه علمیه کاشان.

دو مشعل فروزان، حاج محمد ابراهیم کلباسی و سید محمد باقر شفتی دو پرچمدار حوزه علمیه اصفهان.

آیت عظمای حق، حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، موسس حوزه علمیه قم.

پرچمدار رشید شیعه حاج آقا حسین بروجردی زعیم حوزه علمیه قم.

مفسر و فیلسوف قرن علامه طباطبایی، اندیشمند مشهور حوزه علمیه قم.

علامه مجاهد، سید شرف الدین عاملی صاحب کتاب نفیس المراجعات.

فقیه، فیلسوف، عارف، مجاهد و متفکر بزرگ حضرت امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی ایران، و هزاران هزار شخصیت علمی و تقوایی دیگر در حوزه‏های علمیه بحرین، حله، سامرا، کربلا، اصفهان، قم، تهران، مشهد و ... که همه آنها دوره‏ای از زندگی علمی و تحصیلی خود را در حوزه عظیم نجف سپری نموده‏اند.

به راستی آشنایی کامل با شخصیت‏های علمی و اساتید عالی‏قدر آن همه جلسات عظیم درسی کاری بس بزرگ و مشکل است، از این رو تنها بعضی از محورهای بزرگ علمی که مجلس درسشان و مرجعیت و زعامتشان، عظمت تاریخی داشته جاذبه شدید علمی و تقوایی آنها، طالبان علم و پژوهشگران را به سوی خود می‏کشیده است، به نحو اشاره نام می‏بریم:

1- شیخ الطائفه، محمد بن الحسن الطوسی. (موسس حوزه هزار ساله نجف)

2- مفید ثانی، شیخ ابو علی حسن بن محمد بن الحسن الطوسی

3- محقق نامدار جهان تشیع، مولی احمد بن محمد اردبیلی، مشهور به مقدس اردبیلی

4- علامه سید مهدی بحر العلوم

5- فقیه نامدار و بزرگ سید جواد عاملی

6- زعیم و مرجع بزرگ شیخ جعفر کاشف الغطاء

7- فقیه بزرگ شیخ محمد حسن نجفی، صاحب جواهر الکلام

8- استاد المحققین شیخ مرتضی انصاری

9- فقیه مجاهد میرزا محمد حسن شیرازی. (ایشان قبل از هجرت به سامرا در نجف اقامت داشتند)

10- محقق و نابغه بزرگ، ملا محمد کاظم خراسانی، صاحب کفایة الاصول

11- آیت الله سید محمد کاظم طباطبایی صاحب عروة الوثقی

12- مدقق کبیر حاج میرزا حبیب الله رشتی

13- آیت الله میرزا حسین نایینی

14- آیت الله حاج شیخ محمد حسین غروی اصفهانی

15- آیت الله آقا ضیاء الدین عراقی

16- آیت الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی

17- آیت الله العظمی سید عبدالهادی شیرازی

18- آیت الله العظمی سید محسن طباطبایی حکیم

19- آیت الله العظمی حاج سید محمود شاهرودی

20- آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خویی

21- آیت الله العظمی امام خمینی