کد خبر: ۳۲۲۹۴
تاریخ انتشار: ۰۱ آبان ۱۳۹۵ - ۱۴:۱۸
تونس؛
بنظر می رسد دمکراسی در تونس آخرین امید برای گذار از دیکتاتوری در میان کشورهای دستخوش تغییر باشند

مترجم: فاطمه عالیشاه ارات بنی

پنج سال بعد از  بهار عربی ،  تونس تنها گزینه منطقه برای گذار از دیکتاتوری به حکومتی مردمی است  در میان هزاران چالش پیش رو  نظیر عبور از رشد اقتصادی ضعیف ،بیکاری، حملات تروریستی  و فروپاشی سیاسی  بسیاری این سوال را مطرح می کنند که آیا تونس از این گذار نجات خوهد یافت یا دوباره درگیر اقتدارگرایی خواهد شد؟ عبور از اقتدارگرایی به چند عامل کلیدی نظیر حمایت عمومی از دمکراسی نیاز دارد.  اگر شهروندان خواهان اصلاحات سیاسی نباشند  و یا ایمان خود را به دمکراسی به عنوان یک سیستم سیاسی از دست بدهند، احتمال گذار به دمکراسی کاهش خواهد یافت  در این شرایط نخبگان  صاحب قدرت فرصت بسیار مناسبی برای ربودن زمانِ گذار و تجمیع قدرت در نزد خود خواهند داشت.

  نتایج  بررسی های موسسه عرب  بارومتر  نشان  می دهد که  تعداد زیادی از شهروندان ـ  86% ـ  علیرغم مشکلاتِ دمکراسی معتقدند که آن بهترین شیوه حکومت  بعد از انقلاب خواهد بود.  مهمتر از این، بررسی ها نشان داد که تونسی ها علیرغم پذیرش برخی از محدودیت های احتمالی نگاه حمایتگرایانه ای نسبت به  دمکراسی دارند. در زمان انقلاب با این که اکثریت این کشور هرگز زیر نظر یک سیستم دمکراتیک زندگی نکرده بودند اما این ایده را بسط می دادند که دمکراسی،  نوشدارویی برای تمام مشکلات کشور است.


 در سال 2011 کمتر از 20% از شهروندان  معتقد بودند که عملکرد اقتصادی در دمکراسی ها ضعیف است  ضمن این که بی ثباتی های سیاسی و یا  فقدان اراده سیاسی را با دمکراسی مرتبط می دانستند. 5 سال بعد ، تقریباً نیمی یا بیشتر از این میزان  مطرح نمودند که دمکراسی از هر یک از این مشکلات و مسائل صدمه دیده است  لذا تونسی ها به نحو فزاینده ای نسبت به دمکراسی ها حمایت گر شدند هر چند آن را از سیستم سیاسی کامل، متمایز می دانند. علیرغم محیط سیاسی پر چالش،ا بعد از پنج سال  هنوز  نسبت به  دمکراسی نگاه  حمایتی دارند. کمتر از یک پنجم مردم معتقدند که وضع اقتصادی مطلوب است و  نه دهم افراد فساد را شایع می دانند مضاف براین  تقریباً همه تونسی ها نگران دستیابی فرزندانشان به  آموزش مناسب، رویارویی کشور شان  با حملات تروریستی بیشتر و  آینده نامشخص خانواده شان  هستند. ناتوانی در حل این معضلات سبب شد تا تونس ها اعتماد بنفس خود را در این خصوص از دست بدهند. تقریباً  یک سوم مردم به دولت و دادگاهها اعتماد دارند و  یک پنجم نیز به پارلمان مطمئن هستند این سطح بسیار کمتر از  بررسی های قبلی در سال های 2011 و 2013 هست. در حالی که یک سوم و یا کمتر از این میزان  دولت را در رویارویی با مشکلات نظیر مدیریت اقتصادی کشور،  ایجاد اشتغال و کاهش نابرابری موفق می دانند.

 احزاب سیاسی که رابط میان شهروندان و دولت هستند وضع بهتری ندارند  تنها 12% از شهروندان تونس  در حد زیاد یا متوسط به احزاب سیاسی اعتماد دارند. حدود  دو سوم گفتند که  آنها به نحو دقیق نمی توانند احزاب را شناسایی نمایند  دو  مورد از بزرگترین احزاب تونس ندای تونس: 13% و النهضه 11%  از  سطح مشابهی از حمایت برخوردارند.  در این شرایط  هیچ یک از این احزاب از موقعیت مسلط و مرکزی برخوردار نیست   لذا پیشرفت سیاسی مستلزم ائتلاف احزاب با یکدیگر است  که  احتمال بازگشت به حکومت تک حزبی را محدود می کند. بهر حال برای ساخت سیستم حزبی با ثبات  تمامی احزاب باید به دنبال پایگاههای حمایتی وسیع تری در درون جامعه باشند.

  مشکلات تونسی ها  بویژه برای جوانان بسیار حاد است  آنها نسبت به شرایط سیاسی بسیار ناخرسند هستند  کسانی که در محدوده سنی 18 تا  34 هستند نسبت به کسانی که از این میزان  سن بیشتری دارند 17 درجه اعتماد کمتری به دولت دارند این جوانان  به ندرت معتقدند که دولت قادر به حل مشکلات هست و یا  شرایط اقتصادی مطلوب است و  به نسبت غالباً دمکراسی را به مشکلات اقتصادی مرتبط می سازند  این  چالش ها به خاطر مشکلاتی است که آنها در دوران زندگی بزرگسالی خود با آن روبرو بودند.  منجمله نرخ بالای بیکاری در تونس،  برای نمونه بیش از نصف  جمعیت بین 18 تا 24 ساله در تونس به دنبال مهاجرت از کشورشان هستند.

حال سوال این است که علیرغم این گذار پر تنش به چه دلیل، دمکراسی بویژه میان نسل جوان مورد حمایت است؟ دو پاسخ محتمل است :  نخست این که در سنجش میزان دمکراسی در تونس بین گزینه صفر که به معنای حکومت اتو کراسی است تا 10 که دمکراسی کامل است تونسی ها به میانگین 5 رسیده اند این میزان یک افزایش حاشیه ای  را از سال 2013 که درصد 4.3 بود نشان می دهد  ضمن این که نشان دهنده این مطلب است که  تونسی ها معتقدند که کشورشان  برای دمکراتیک شدن راه درازی را در پیش دارد. عامل دوم به احتمال قوی محیط منطقه ای است  که تحولات  در آن همانند تونس شرایط دشواری را در پیش دارد. لیبی و یمن که در سال 2011  شاهد تغییر رژیم بودند درگیر جنگ داخلی شدند. کودتای 2013 در مصر و بازگشت به اقتدارگرایی بزرگترین هزینه ر ابرای  مسیر شکست خورده دمکراسی در  مصر به دنبال داشت  لذا علیرغم برخی  مشکلات مرتبط با دمکراسی بنظر می رسد که  این شکل از حکومت برای آنها دارای جایگزین نیست. نکته مهم این که بسیاری از تونسی ها هنوز به بهبود شرایط در آینده امید دارند و  نیمی از آنها انتظار دارند که طی 3 ـ 4 سال اخیر شرایط اقتصادی بهبود بیابد این انتظار ممکن است تا حدی به بهبود روابط اقتصادی با کشورهای خارجی گره خورده باشد.  نزدیک به دو سوم تونسی ها  ـ 64% ـ خواهان روابط قوی تر اقتصادی با آمریکا نسبت به گذشته هستند در مقایسه با  سه چهارم این میزان ـ   77%ـ که  این کیفیت را در ارتباط با اتحادیه اروپا می طلبند. به موازات  تمایل برای روابط محکم با غرب،  نگاه  نسبت به غرب نیز بهبود یافته است در  2016  بیش از نیمی از  مردم تونس ـ54%  ـ نقش آمریکا را در گذار تونس مثبت و یا بیطرف می دیدند در حالی که در سال 2013،   37% این نظر را داشتند نظر مثبت در خصوص اتحادیه اروپا به  دو سوم  تونسی ها رسید در حالی که  در 2013 ،41 % این اعتقاد را داشتند این روند نشان دهنده   تلاش های این دو بازیگر برای پیشبرد روند گذار در تونس است .

بیکاری و رشد اندک اقتصادی همچنان  آزار دهنده است  چالش های اقتصادی بویژه برای جوانان بحرانی  شده است بر اساس آخرین آمارها حدود  یک سوم از جوانان در نواحی روستایی و یک پنجم در شهرها  بیکار هستند. تا به امروز چالش های سیاسی دولتی ضعیف را شکل داده که ناتوان از پیگیری مشکلات موجود است   دولت ائتلافی ضعیف  که بوسیله  النهضه رهبری می شد در نهایت جای خودرا به  دولت تکنوکرات به رهبری نخست وزیر مهدی جمعه داد.  انتخابات پارلمانی 2014  با پیروزی حزب تازه تاسیس نداء تونس  که در  تقابل با حزب مذهب محور النهضه است  همراه شد.  متعاقب آن محمد باجی قائد السبسی بنیانگذار حزب ندائ تونس  در دسامبر 2014 انتخابات ریاست جمهوری را برد  در کمتر از یک سال  حزب در خصوص مسائل داخلی ور هبری دچار واگرایی شد و  در نهایت  با استعفای 32 عضو آن از پارلمان، النهضه بزرگترین حزب کشور شد.  حملات تروریستی داعش نیز از دیگر رویدادهای  کشور بوده است  حمله به موزه باردو در  مارس 2015 ، 22 نفر  را که اکثر آنها توریست بودند کشت.  حمله  دوم داعش در ژوئن همان سال به سواحل سوسه  جان 38 نفر که اکثراً خارجی بودند را گرفت  در حمله سوم در  نوامبر2015  که به اتوبوس حامل گارد امنیت ریاست جمهوری صورت گفت 12 تونسی کشته شدند  بلافاصله بعد از آن حمله دیگری در  شهر بن گاردان  شهر مرزی با لیبی صورت گرفت که به مرگ  نزدیک به 20 تونسی انجامید. علیرغم این چالش ها  تونسی ها امیدوارهستند تا آخرین امید برای گذار به دمکراسی در میان کشورهای دستخوش تغییر باشند ایجاد حکومتی فراگیر که بتواند  هزاران چالش بیشمار پیش روی  کشور را شناسایی کنند برای چشم انداز آتی این کشور ضروری است و هم این که  می تواند مدلی برای سایر کشورهای منطقه محسوب شود.

شرایط بد اقتصادی در تونس همچنان ادامه دارد در سال 2016 تنها  15%  معتقد بودند که اقتصاد کشور وضع مطلوب و یا خوبی دارد  در  حالی که اندکی بعد از خیزش نزدیک به یک چهارم ـ 27% ـ معتقد بودند که  شرایط اقتصادی خوب یا خیلی خوب است.  بهر حال از 2013 که آمارها 12% را نشان می دهد می توان دریافت که درک از شرایط چندان تغییر نکرده است  علیرغم سختی های این دور ان تونسی ها همچنان به آینده خوش بین هستند در سال 2016 نیمی از آنها حدود 49%  معتقد بودند که اقتصاد  طی سه تا چهار سال آتی بهبود خواهد یافت که  کاهش اندکی را از سال 2013  ـ 55% ـ نشان می دهد.

در ارتباط با اشتغال، جوان ترهای مابین 18 تا 34  نسبت به  بزرگسال ها و مردها  در مقایسه با زنان بدبین ترند در حالی که میان افراد باسواد و بیسواد و روستایی و شهری تمایزات برجسته ای دیده نمی شود.

ترور شکری بالعید  سیاستمدار برجسته در 2013  دم در خانه اش  که از حادترین حملات  بعد از انقلاب بود شوکی ایجاد کرد که برخی منتظر کاهش شدید  احساس امنیت بودند. منتها علیرغم برخی ترورهای دیگر مردم تونس  احساس ناامنی  و تهدید مستقیم نسبت به امنیت خود نداشتند شاید آن را ناشی از این دانستند که بسیاری از ترورهای داعش نسبت به امکانات و تسهیلات توریستی  و در ارتباط با غربی ها بوده تا شهروندان تونسی. در پاسخ به بزرگترین  چالش پیش روی کشور ، سه چهارم از  تونسی ها مسائل اقتصادی را دخیل دانستند در حالی که  عامل دوم با  47% در باره فساد بود. افراط گرایی مذهبی با 34%   تداوم بی ثباتی سیاسی و امنیت با 20%  مداخله خارجی با  10% و تحقق دمکراسی با 4% در حالیکه 8% سایر عوامل را لحاظ  کردند  در رتبه های بعدی قرار داشت. در این شرایط 22%  که غالباً جوان هستند به دنبال مهاجرت هستند بیش از 55%  در رده سنی 18 تا 24 سال  و 40% از 25  تا 29 سال نیز به دنبال مهاجرت هستند این میزان به  یک چهارم در رده سنی 30 تا 39 سال و  14 درصد 40 سال و بالاتر از آن بر میگردد.

                                             

 



منبع: رحماء
مطالب مرتبط
نظرات کاربران
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد